Diabetes& Stress

Stress is een vorm van spanning. Het bereidt uw lichaam voor te gaan handelen: de hartslag en bloeddruk gaan omhoog, de spieren spannen zich, haren gaan rechtop staan (kippenvel), de zintuigen worden scherper (pupillen verwijden, men spitst de oren) en de pijngevoeligheid daalt naar een laag niveau. Stress helpt een chauffeur bijvoorbeeld om snel op de rem te trappen. Het kan mensen dus in staat stellen extra alert te reageren en geconcentreerd te werken. 

Na afloop van een dergelijke gebeurtenis vloeit de bijkomstige spanning vanzelf weg. U zal de meest voorkomende vormen van stress herkennen, zoals paniek of een ziekte of sterfgeval in familiaire kring. Echter, stress op klein niveau (feestdagen, drukke periode op het werk) wordt vaak moeilijker herkend of erkend. Deze stress is niet ongezond, het hoort bij het leven en komt bij iedereen voor.

Vormen van stress

Snelle stress
Met snelle stress wordt bedoeld de eerste seconden na hevige schrik, zoals bijvoorbeeld na een ongeluk. In dat geval sturen de hersenen stresssignalen het lichaam in. Het lichaam maakt zich klaar voor een vlucht-, vecht- of angstreactie.

Langzame stress
Bij langzame stress komt pas na een paar minuten het stresssysteem op gang. Hierbij komt in uw lichaam het hormoon cortisol vrij, wat kan zorgen voor een verhoging van de bloedglucose. Cortisol wordt gezien als een stof die het lichaam helpt om snel energie te krijgen, waardoor u beter bent opgewassen tegen bedreigende situaties. Hoe langer de stress aanhoudt, hoe meer het lichaam uit balans raakt. Dit kan leiden tot lichamelijke klachten, zoals slaapproblemen, vermoeidheid of concentratieproblemen.

Wat is de invloed van stress op diabetes?

Bij mensen met diabetes kan stress de bloedglucosewaarde flink ontregelen. Het kan hierdoor stijgen, maar ook dalen. Sommige mensen kunnen hun reactie op stress moeilijk voorspellen. En bij diabetes is de controle van de bloedglucose-waarden erg belangrijk. Stress kan tevens indirect diabetes ontregelen. 

U gaat mogelijk slechter voor uzelf zorgen door bijvoorbeeld:

  • maaltijden over te slaan of juist meer te eten;
  • medicatie vergeten in te nemen;
  • meer alcohol te drinken;
  • vergeten de bloedglucosewaarden te contoleren;
  • minder lichaamsbeweging.

Daarnaast worden ook ziektes zoals bijvoorbeeld de griep of een infectie door het lichaam gezien als stress. Deze stress blijft vaak wat langer bestaan en heeft een groter effect op het lichaam dan voornoemde vormen van stress. Er is onder andere een grotere kans op ontregeling van de bloedglucosewaarden.

Er zijn er aanwijzingen dat mensen met veel stress vatbaarder zijn voor diabetes type 2.

Vooral bij mensen die al een genetische aanleg hebben, kan chronische verhoging van stresshormonen leiden tot ongevoeligheid voor insuline en dus uiteindelijk voor diabetes type 2 zorgen.

Wat is de invloed van diabetes op stress?

Wanneer bij een patiënt de diagnose diabetes wordt vastgesteld, wordt dit wel eens vergeleken met een rouwproces (het verlies van gezondheid). Binnen enkele maanden tot een jaar is er vaak weer een evenwicht gevonden.De diabetesbehandeling kan voor een patiënt erg belastend zijn. Het dagelijks leven verandert ingrijpend, doordat er regelmatig zelfcontroles en insuline-injecties gedaan moeten worden. Tevens kunnen het zetten van insuline-injecties en de veranderingen aan het voedingspatroon een wezenlijke invloed hebben op de patiënt. Door deze hoge belasting kan stress ontstaan. Ook schommelende bloedglucosewaarden kunnen, ondanks goede zorg, leiden tot frustratie en stress. Verder zijn angst voor hypoglycaemieën, complicaties op latere leeftijd, spuit- en prikangst redenen waardoor u stress kunt ontwikkelen. Inzicht in het ziektebeeld is belangrijk om goed om te kunnen gaan met de diabetes en de eisen die aan een behandeling worden gesteld.

Omgaan met stress

Het is belangrijk om te leren wat stress met uw bloedglucosewaarden doet. In sommige perioden zullen de bloedglucosewaarden langere tijd verhoogd zijn. Vooral bij langdurige stress is het dan ook aan te bevelen de bloedglucosewaarden regelmatig te controleren. Mogelijk kan een aanpassing van de medicatie nodig zijn om uw bloedglucosewaarden te verbeteren, maar het bijregelen met insuline moet met grote zorgvuldigheid gebeuren. Doe dit daarom altijd in overleg met uw behandelaar.

Kortdurende stress vraagt over het algemeen geen aanpassing in de insuline. Na het nemen van voldoende rust zal de bloedglucosewaarde weer dalen. 

Wat kunt u zelf doen?

Probeer te allen tijde positief te blijven en zorg voor gezonde voeding en voldoende lichaamsbeweging. Een ontspannende hobby kan ook helpen. Zoek vooral naar activiteiten waar u van kunt genieten. Sommige mensen hebben baat bij yoga, meditatie of ademhalingsoefeningen. Daarnaast zijn er mogelijkheden om een cursus stressmanagement te volgen bij het RIAGG, de open universiteit of buurtcentra.