Diabetes& Ketonen

Mensen met diabetes type 1 hebben een grotere kans op het krijgen van een keto-acidose. Bij mensen met een diabetes type 2 is de kans klein dat er een keto-acidose optreedt, omdat het lichaam bij hen vaak zelf nog een klein beetje insuline maakt. Maar wat is een keto-acidose precies?

Keto-acidose

In sommige situaties kan het voorkomen dat er veel glucose in de bloedbaan zit en dat er te weinig insuline in het lichaam is gekomen (bijvoorbeeld bij ziekte of bij een defecte insulinepen of insulinepomp). Het teveel aan glucose zal in het bloed blijven circuleren. Zo ontstaat een hyperglycaemie (een te hoge bloedglucosewaarde). Door het ontbreken van insuline, kan glucose niet in brandstof omgezet worden. Daarom gaat het lichaam andere energiebronnen aanspreken. Dit zijn vooral de vetten die opgeslagen zijn in het lichaam. Bij verbranding van vetten komen er ketonen vrij. Ketonen zijn zuren waardoor het bloed zuur wordt. Er is dan sprake van een keto-acidose.

 Oorzaken van een keto-acidose

  • U bent ziek en heeft koorts.
  • U bent vergeten uw insuline tijdig toe te dienen.
  • Uw heeft geen goede diabetesinstelling.
  • U heeft een defecte insulinepen of insulinepomp.

Klachten bij een keto-acidose

  • U heeft dorst en moet veel plassen.
  • U heeft hoofdpijn en bent moe of slaperig.
  • U heeft een droge tong en huid.
  • U heeft buikpijn en spierpijn.
  • U bent misselijk en/of moet braken.
  • U heeft een snelle ademhaling en zoet ruikende adem (acetongeur). Deze wordt alleen opgemerkt door anderen.
  • Uw lichaam droogt uit (door veel plassen en braken).
  • U heeft verwijde pupillen en wazig zicht.Kinderen kunnen ineens gaan bedplassen, last krijgen van buikpijn of huilerig worden.

Als u één of meer van deze klachten heeft, dient u contact op te nemen met uw behandelaar of ga naar de afdeling spoedeisende hulp van het ziekenhuis bij u in de buurt. Zeker braken in combinatie met hoge bloedglucosewaarden is een signaal om direct contact op te nemen met uw behandelaar.

Er is één stelregel: Braken = Bellen!

Gevolgen van een keto-acidose

  • Uitdroging van het lichaam. In dit geval moet er vocht toegediend worden met behulp van een infuus.
  • Verzuring van het lichaam. Directe behandeling door een arts is noodzakelijk om te voorkomen dat uw lichaams-functies uit gaan vallen.
  • Bewustzijnsdaling.

Let op! Een ernstige keto-acidose die niet wordt behandeld kan levensbedreigend zijn.

Wat te doen bij een keto-acidose?

  • Direct reageren, niet wachten!
  • Zeer regelmatig de bloedglucosewaarden controleren.
  • Indien mogelijk: ketonen controleren. Uw behandelaar kan u vertellen wat de waarden moeten zijn en bij welke waarde u actie moet ondernemen. 
  • Extra insuline toedienen, in overleg met uw behandelaar. Alleen insuline kan voor opname van glucose in de lichaamscellen zorgen en zo de verzuring opheffen.
  • Veel water drinken.
  • Geen alcohol drinken.
  • Regelmatig kleine hoeveelheden eten. Bij misselijkheid en braken moet soms overgegaan worden naar vloeibare voeding (bijvoorbeeld vla of pap). De lichaamscellen hebben glucose nodig om van de vetverbranding weer te kunnen overschakelen naar de glucose verbranding.
  • Geen lichamelijke inspanning of sport beoefenen zolang de bloedglucose hoog is. De lichaamscellen hebben meer energie nodig. Door lichamelijke inspanning of sport wordt energie verbruikt, met als gevolg dat de verzuring toe neemt.
  • Nooit stoppen met het toedienen van insuline, zelfs niet als u niet of weinig eet!

Aandachtspunten bij het meten van bloedglucosewaarden

Bij het meten van de bloedglucose kan het voorkomen dat de meter HI aan geeft. High is de Engelse term voor hoog en komt afgekort als HI op het scherm van een bloedglucosemeter, als er geen exacte meting meer van een hoge bloedglucosewaarde kan worden uitgevoerd. Bij deze uitslag moet u direct contact opnemen met uw behandelaar en zijn of haar aanwijzingen opvolgen.

Ketonen testen

Ketonen kunnen in het bloed en in de urine gemeten worden. De ketonen in de urine zijn minder nauwkeurig te meten dan de ketonen in het bloed, omdat urine slechts een beeld geeft van hoe het enkele uren geleden was. Uw behandelaar kan u adviseren een ketonenmeter te gebruiken. Deze meter geeft de actuele aanwezigheid van ketonen in het bloed aan.

In sommige omstandigheden zal meer vet worden verbrand dan normaal, dit leidt tot een verhoogde hoeveelheid ketonen in het bloed. 

Dit kan voorkomen bij: 

  • zware lichamelijke inspanning (zoals sport);
  • braken;
  • als het lichaam heeft blootgestaan aan ernstige kou;
  • wanneer u een periode niet- of weinig gegeten hebt.

Voor wie is het testen van ketonen belangrijk?

  • Mensen met diabetes type 1.
  • Vrouwen met diabetes die zwanger zijn.
  • Kinderen met diabetes.
  • Mensen die een insulinepomp gebruiken.

Wanneer test men op ketonen?

  • Als de bloedglucosewaarde twee keer achter elkaar hoger is dan 15 mmol/L.
  • Bij ziekte en koorts (zelfs als iemand alleen maar verkouden is).
  • Bij braken of diarree.
  • Bij stress of spanning.

Het is raadzaam om met uw behandelaar te overleggen, wanneer u moet testen op ketonen, wat de normaalwaarde is en bij welke waarde u contact moet opnemen.
Alle situaties met een hoge bloedglucose vragen de nodige waakzaamheid. 

Ga voor uzelf na of de hoge bloedglucosewaarde is te verklaren:

  • Is de insuline in de juiste hoeveelheid en op de juiste wijze toegediend?
  • Is de insulinepen of insulinepomp kapot?
  • Is de infuusset van de insulinepomp goed bevestigd?
  • Zijn er blauwe plekken of harde schijven op de injectieplaatsen aanwezig?
  • Heeft u iets bijzonders gegeten?
  • Heeft u andere medicatie gekregen?
  • Bent u ziek?
  • Heeft u last van stress of spanning?

Probeer in elk geval altijd de oorzaak van de hyperglycaemie te achterhalen en bespreek dit met uw behandelaar. 

Een hyperglycaemie met een keto-acidose is een urgente situatie, onderschat dit niet. Door op tijd de symptomen te herkennen en regelmatig de bloedglucose te controleren, kan veel narigheid of zelfs een ziekenhuisopname worden voorkomen. Neem bij vragen of twijfel altijd contact op met uw behandelaar.