Diabetes& Huidaandoeningen

Huidproblemen treden vaker op bij mensen met diabetes dan bij mensen die geen diabetes hebben. Hieronder volgt uitgebreide informatie over de functie van uw huid en mogelijke huidproblemen, huidinfecties en huidaandoeningen wanneer u diabetes heeft. Neem bij twijfel of vragen altijd contact op met uw huisarts of uw diabetesbehandelaar.

Wat is de functie van de huid?

  • De huid bedekt uw lichaam en heeft verschillende functies:
  • De huid beschermt u tegen allerlei invloeden van buitenaf, zoals infecties en (met behulp van het pigment mela-nine tegen) UV-straling.
  • Als één van uw zintuigen waarschuwt de huid voor gevaar (u voelt bijvoorbeeld hitte, koude en pijn).
  • De huid voorkomt uitdroging, door het verliezen van vocht te beperken.
  • De bloedvaten die door uw huid heen lopen zorgen voor afkoeling.
  • De haren en het vet van uw huid houden warmte vast en zorgen dus voor isolatie.
  • De huid beschermt de onderliggende delen van uw lichaam.
  • Met behulp van zonlicht produceert de huid vitamine-D, dat een rol speelt bij botvorming.

Waaruit bestaat de huid?

Opperhuid (epidermis)
De opperhuid is de buitenste huidlaag. Deze is normaal slechts enkele tienden van een millimeter dik, waarbij de hoornlaag niet meer is dan een dun vliesje. Op plaatsen waar de huid veel eelt bevat, zoals de handpalmen en de voetzolen, is de hoornlaag extra dik. De opperhuid vernieuwt zich ongeveer één keer per maand, waarbij de huid geleidelijk afschilfert en van binnenuit weer aangevuld wordt. Het vermogen tot aanmaak van nieuwe cellen, maakt dat de huid bij een verwonding vrij snel dichtgroeit. In de opperhuid bevinden zich ook pigmentcellen, die o.a. de kleur van de huid bepalen en beschermen tegen zonlicht. Hoe meer pigmentcellen, hoe donkerder de huid.

Lederhuid (corium of dermis)
De lederhuid ligt onder de opperhuid en is 1 tot 3 mm dik. Deze bestaat uit bindweefsel en bevat bloedvaten (voor voedsel en zuurstofvoorziening), lymfevaten (voor afvoer van afvalstoffen) en zenuwen (voor tastgevoel, pijngevoel en temperatuurgevoel). De bloedvaten in de lederhuid voeden de bovenliggende opperhuid en spelen een belangrijke rol bij het regelen van de lichaamstemperatuur. Hoe ouder de huid, des te minder stevig en rekbaar deze is.

Onderhuids bindweefsel (subcutis)
Deze laag scheidt de huid van de spieren en pezen. Het onderhuids bindweefsel bestaat vooral uit vet. Het heeft een belangrijke functie als warmte-isolerende laag, opslagplaats voor energie (voedselvoorraad) en stootkussen.

Talgklieren, zweetklieren en haren
De talgklieren zijn verspreid over het gehele lichaam, met uitzondering van de handpalmen en voetzolen. Talg bestaat uit een mengsel van vette stoffen die de huid soepel houden en beschermen tegen uitdroging. Ook zweetklieren komen op het gehele lichaam voor. De meeste zweetklieren bevinden zich op het voorhoofd, het gezicht, de handpalmen, de voetzolen, de liezen en de oksels. Zweetklieren spelen een belangrijke rol bij het regelen van de lichaamstemperatuur. 

Bijvoorbeeld bij koorts of lichamelijke inspanning zullen de zweetklieren extra zweet produceren, waardoor de huid vochtig wordt en het lichaam kan afkoelen. Het lichaamshaar van mensen heeft geen duidelijke functie. Wij hebben niet voldoende lichaamshaar om onszelf warm te houden of juist af te koelen.

Mogelijke huidproblemen wanneer u diabetes heeft

Lipodystrofie (spuitplekken)
Lipodystrofie is een stoornis in de vethuishouding van het lichaam. Bij mensen met diabetes kan dit ontstaan door het effect van insuline op de vetcellen. De belangrijkste oorzaak is het te vaak toedienen van insuline (met behulp van een spuit of insulinepomp) op dezelfde plaats van uw lichaam. De huid en het onderliggende weefsel krijgen hierdoor niet de kans om te herstellen. Lipodystrofie is te herkennen aan bulten of deuken op en in de huid en te voorkomen door de injectieplaats regelmatig af te wisselen.

Diabetische dermopathie (suikerplekken)
Dit is het meest voorkomende huidprobleem bij mensen met diabetes. Ongeveer de helft van de patiënten met diabetes heeft er in meer of mindere mate last van. Suikerplekken zijn te herkennen als kleine, verheven, ovale rode plekken van 0,5 tot 1 cm groot die vooral ontstaan op het scheenbeen. Na een aantal dagen worden deze plekken vlak en ontstaat er een lichte schilfering van de huid. Uiteindelijk verdwijnt de rode plek, maar laat het een bruine vlek achter. Suikerplekken zijn waarschijnlijk het gevolg van beschadiging van de allerkleinste bloedvaatjes in de huid dat veroorzaakt wordt door diabetes.

Diabetische bullae (blaren)
Diabetische bullae zijn blaren die spontaan ontstaan op handen, voeten en onderbenen. Deze blaren komen niet heel vaak voor. U herkent ze als strak gespannen, met helder vocht gevulde blaren die spontaan en binnen enkele dagen ontstaan. Het genezingsproces is vaak traag waardoor u eerder kans heeft op wondjes en zweren. Hierdoor kan het herstellen van de huid vrij lang duren. Een langdurig bestaande wond of zweer noemt men een diabetisch ulcus. 

Wanneer er sprake is van uitgebreide wonden en het afsterven van weefsel aan de voeten, wordt er gesproken van een diabetische voet. Langdurig bestaande wonden vormen een gevaar, aangezien het een goede voedingsbodem is voor bacteriën. Dit geeft meer kans op een ernstige bloedvergiftiging (sepsis). Het voorkomen van een diabetisch ulcus en diabetische voet bestaat uit het regelmatig inspecteren van de voeten, eventueel in combinatie met bezoek aan een pedicure met aantekening diabetische voet, medische pedicure of podotherapeut.

Huidinfecties komen vaker voor bij mensen met diabetes

Mensen met diabetes hebben vaker huidinfecties dan mensen zonder diabetes. De oorzaak hiervan is niet helemaal duidelijk; het zou mogelijk veroorzaakt kunnen worden door een verhoogde glucoseconcentratie in de huid die hierdoor een goede ‘voedingsbodem’ voor bacteriën en gisten is.

Voorbeelden hiervan zijn: 

  • Candida albicans (een gist). Deze veroorzaakt onder andere infecties in de mond, rond de geslachtsdelen, in de huidplooien en bij de nagelriemen. Dit gaat gepaard met jeuk.
  • Staphylococcus aureus (een bacterie). Deze veroorzaakt vooral ontstekingen van de haarzakjes (folliculitis).
  • Onychomycose (een schimmel). Deze ­veroorzaakt schimmelnagels of kalknagels.

Mogelijke huidaandoeningen wanneer u diabetes heeft

Necrobiosis lipoïdica (diabeticorum)
Dit is een ongevaarlijke huidaandoening waarvan de oorzaak onbekend is. De huidafwijkingen worden meestal aan de onderbenen gezien. Behalve aan de onderbenen kan het ook voorkomen op het gezicht, de behaarde hoofdhuid, de romp, het mannelijke geslachtsdeel en de armen. Necrobiosis lipoïdica begint als een roodpaarse, ovale plek, die langzaam groter wordt. Na enkele maanden of jaren kan het uitbreiden tot een typische gelige, glanzende plek. In het midden van de plek kan de huid dunner worden, zelfs zo dun dat de bloedvaatjes zichtbaar worden. Necrobiosisplekken zijn hierdoor vaak kwetsbaar en gaan gemakkelijk open.

Acanthosis nigricans (verdikte zwarte opperhuid)
Acanthosis nigricans is een verstoorde verhoorning van de huid. Het kenmerkt zich door een verdikte plek op de huid in de oksels, liezen, bilnaad, nek of rond de navel. Door deze verdikking is de huid vaak donker verkleurd, alsof de huid niet schoon is.

Jeuk
Bij jeuk worden specifieke ‘jeukzenuwen’ in de huid geprikkeld. De uiteinden van deze zenuwen zijn gelegen op de grens van de opperhuid en de lederhuid. Jeuk kan zo hinderlijk zijn dat het kan leiden tot bijvoorbeeld slapeloosheid. Bij diabetes komt vaak lokale jeuk voor, waarbij bijvoorbeeld het gist Candida albicans (zie: huidinfecties) een rol speelt. Jeukklachten kunnen ook voorkomen als de diabetes niet goed is ingesteld.

Granuloma annulare (ringvormige zwelling van de huid)
Granuloma annulare wordt veroorzaakt door een ontsteking in het onderhuids bindweefsel. De oorzaak ervan is onbekend. Deze aandoening is een ontstekingsreactie in de huid en is zichtbaar als kleine ringvormige, bruinrode of huidkleurige knobbeltjes, die voor een gedeelte boven en voor een gedeelte onder de huid liggen. De ring is het beste te zien bij het strak trekken van de huid. De aandoening komt meestal voor op handen, voeten en vingers. Soms verdwijnt de afwijking spontaan binnen 2 jaar. De kans bestaat dat het later terug komt en dan meestal op dezelfde plaats.

Vitiligo (verdwijning van pigmentcellen in de huid)
Vitiligo is een onschuldige aandoening waarbij pigment uit de huid en het haar verloren gaat. De precieze oorzaak is nog onbekend. Er zijn verschillende theorieën ontwikkeld over het ontstaan ervan, en de belangrijkste is de auto-immuuntheorie. Bij auto-immuunziekten is het afweersysteem gericht tegen weefsels van het eigen lichaam. Deze ‘afweer tegen uzelf’ kan tot ziekte leiden. In het geval van vitiligo wordt aangenomen dat het de vernietiging van pigmentcellen veroorzaakt. Bij vitiligo ziet u scherp begrensde witte plekken op de huid. De plekken ziet men meestal in het gezicht, op de handen en in de schaamstreek, maar kunnen over het gehele lichaam voorkomen. Op plaatsen waar de huid beschadigd wordt, kunnen mensen met aanleg voor vitiligo nieuwe vitiligoplekken ontwikkelen.

Gesteelde fibromen (steelwratjes)
De kleine huidkleurige- of gepigmenteerde huidflapjes in oksels, liezen, hals en nek komen zeer algemeen voor. Mensen met diabetes hebben vaak veel meer en veel grotere fibromen op deze plekken. De fibroompjes zijn eenvoudig door de arts te verwijderen.