Diabetes& Gewicht

Een gezond gewicht is belangrijk

Hieronder vindt u een aantal tips om een gezond gewicht te behouden:

  • Eet gevarieerd, met niet teveel vet, suiker en alcohol.
  • Eet vezelrijke producten, zoals groenten, fruit, bruin brood en aardappelen. Deze bevatten veel voedingsstoffen en zorgen voor een verzadigd gevoel.
  • Beweeg voldoende (elke dag minstens 30 minuten). Meer bewegen kunt u vaak prima inpassen binnen uw dagelijkse bezigheden. Neem bijvoorbeeld vaker de trap in plaats van de lift of ga vaker fietsend of lopend ergens naartoe. De nodige beweging krijgt u ook door bijvoorbeeld te tuinieren, huishoudelijke klussen of natuurlijk door een sport te beoefenen.
  • Controleer regelmatig uw gewicht (bijvoorbeeld één keer per week). Pas uw eet-gedrag of bewegingspatroon aan als het gewicht stijgt.

Ondergewicht
Er is sprake van ondergewicht wanneer iemand minder weegt dan goed is voor de gezondheid. Voor gezonde mensen met ondergewicht is het niet gemakkelijk om aan te komen. Het is belangrijk om voldoende te eten, bijvoorbeeld door vaker iets te eten, ook tussen de maaltijden door. Verder is het belangrijk om regelmaat aan te brengen in het eetpatroon en de tijd te nemen om rustig te eten. Een te laag gewicht kan risico’s voor de gezondheid met zich meebrengen. De conditie kan achteruit gaan en iemand kan zich sneller moe en lusteloos voelen. Ook voor mensen met ondergewicht is gezond eten dus erg belangrijk. Hierdoor krijgt u de voedingsstoffen binnen die het lichaam nodig heeft, waaronder eiwitten, vitamines en mineralen. Het advies luidt om ten minste de gemiddelde hoeveelheid aanbevolen basisvoeding aan te houden. Het eten van veel verzadigd vet is voor mensen met ondergewicht, net als voor iedereen, erg ongezond met het oog op hart- en vaatziekten. 

Onbedoeld gewichtsverlies
Wie in korte tijd veel afvalt zonder daarvoor een reden (bijvoorbeeld verandering in eet- of beweegpatroon) te kunnen bedenken, doet er goed aan een arts te raadplegen. 

Overgewicht
Er wordt gesproken van overgewicht wanneer iemand meer weegt dan goed is voor de gezondheid en het hoge lichaams-gewicht dus risico’s oplevert voor de gezondheid. Overgewicht vergroot de kans op diabetes type 2, gewrichtsaan-doeningen en hart- en vaatziekten. Daarnaast geeft ernstig overgewicht meer kans op ademhalingsproblemen, slaapapneu (stokkende ademhaling tijdens de slaap), jicht, onvruchtbaarheid, psychische problemen lichamelijk problemen en het verslechtert het functioneren in het algemeen.

Risicofactoren voor overgewicht

Er zijn verschillende factoren te benoemen waardoor het risico op overgewicht toeneemt, zoals: 

Erfelijke aanleg
Erfelijke aanleg speelt een rol bij het ontstaan van overgewicht. Zo heeft u meer kans op overgewicht wanneer overgewicht vaak voorkomt in de familie. 

Minder beweging
Stoppen met sporten of met lichamelijk intensief werk kan tot een plotselinge toename van het lichaamsgewicht leiden, doordat u minder energie verbruikt. Ook een ziekte of handicap kan ervoor zorgen dat u minder gaat of kan bewegen. 

Stoppen met roken
Stoppen met roken leidt bij veel mensen tot vijf à tien kilo extra lichaamsgewicht. Stoppen met roken verhoogt namelijk de energiebehoefte. De voordelen van stoppen met roken voor de gezondheid wegen echter ruimschoots op tegen het nadeel van een mogelijke gewichtstoename.

Zwangerschap
Na een zwangerschap zijn vrouwen gemiddeld 0,5 tot 2,5 kilo zwaarder dan daarvoor. In het algemeen komen vrouwen die borstvoeding geven, sneller op hun oude gewicht dan vrouwen die flesvoeding geven.

Ingrijpende gebeurtenissen
Gebeurtenissen zoals trouwen, samenwonen, zelfstandig gaan wonen verandering van werk, verhuizing, of het verlies van een partner.

Een erg laag (bijvoorbeeld minimum) inkomen 
Vaak blijft er weinig geld over voor het beoefenen van een sport. Ook zijn gezonde producten vaak duurder dan de relatief ongezondere producten.

Langdurig medicijngebruik
Bekend is dat bepaalde medicijnen, zoals corticosteroïden, antidepressiva en bètablokkers kunnen leiden tot gewichts-toename.

Laag geboortegewicht
Een laag geboortegewicht kan soms betekenen dat een baby vervolgens erg snel en gemakkelijk aankomt.

Gezondheidsrisico’s

Hart- en vaatziekten
Overgewicht verhoogt het risico op een te hoog cholesterolgehalte in het bloed waardoor dit een risicofactor voor hart- en vaatziekten is. Dat geldt vooral voor mensen bij wie het vet zich in de buikholte bevindt. Deze mensen hebben een ‘appelvormig’ lichaam.

Diabetes
Een toename in lichaamsgewicht leidt er al binnen enkele maanden toe dat het hormoon insuline minder goed zijn werk kan doen. Ook dit geldt vooral als er sprake is van vetophoping in de buikholte. Het risico op diabetes neemt toe wanneer uw overgewicht toeneemt of wanneer u gedurende lange tijd overgewicht heeft.

Hoge bloeddruk
Overgewicht vergroot de kans op een stijging van de bloeddruk, zowel de boven- als de onderdruk. Wederom geldt dit vooral als het vet in de buikholte is opgeslagen. Bij mensen met een verhoogde bloeddruk kan de bloeddruk dalen zodra u afvalt.

Verhoogd cholesterol
Mensen met ernstig overgewicht hebben vaak een verhoogd cholesterolgehalte in het bloed. Cholesterol is een vetachtige stof in het bloed en de lichaamscellen. De kans op hart- en vaatziekten neemt door een verhoogd cholesterolgehalte toe. Een gezond eetpatroon met veel groente en fruit, twee keer per week vette vis, niet roken, een gezond lichaamsgewicht en voldoende beweging werken vaak cholesterolverlagend.

Galstenen
Bij overgewicht is de galblaas minder beweeglijk en de gal bevat veel cholesterol. Hierdoor ontstaan galstenen. Bij mensen met overgewicht komen galstenen drie tot vier keer zoveel voor dan bij mensen met een gezond gewicht. Veel vet in de buikholte vergroot de kans op galstenen. 

Gewrichtsaandoeningen
Als gevolg van de verhoogde druk die op de gewrichten staat verhoogt overgewicht het risico op artrose (slijtage van een gewricht). Bij artrose beschadigen vooral de knieën en heupgewrichten.

Slaapapneu
Overgewicht kan slaapapneu veroorzaken als het ademhalen moeilijker wordt door vetweefsel rond de borstkas. Bij slaapapneu komt de ademhaling tijdens de slaap herhaaldelijk tenminste tien seconden tot stilstand. Slaapapneu leidt tot slecht slapen met als gevolg vermoeidheid overdag.

Kanker
Overgewicht verhoogt de kans op een aantal vormen van kanker. Sommige leefgewoonten en omstandigheden kunnen het risico op kanker nog eens vergroten. Zo staat roken bekend als de belangrijkste risicofactor voor kanker en op de tweede plaats komt een ongezonde eetgewoonte. Het gaat dan om een slecht eetpatroon dat vele jaren heeft geduurd. Erfelijke aanleg kan ook een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van kanker.

Wat is het effect van overgewicht op diabetes? 

Overgewicht verhoogd de kans op diabetes type 2. Elke kilo die u afvalt wanneer u overgewicht heeft, heeft daarom een positieve invloed in relatie tot diabetes, ook op de langere termijn.

Moet u afvallen?

Door het berekenen van uw BMI en/of meten van uw middelomtrek kunt u bepalen of het noodzakelijk is om af te vallen. Heeft u overgewicht? Vaak kan 5 tot 15 procent gewichtsvermindering al helpen om gezondheidsrisico’s te verkleinen. Alleen bewegen is vaak niet voldoende om af te vallen. Minder eten is bij het afvallen belangrijker dan meer bewegen; bewegen helpt zeker mee, maar is vooral ondersteunend. Om het teveel aan vetweefsel te verminderen, is het nodig om minder calorieën binnen te krijgen dan uw lichaam verbruikt en dus minder te eten. Alleen dan spreekt u uw vetreserves aan. Een diëtiste kan dit voor u berekenen.