Diabetes& Cholesterol

Uit onderzoek is gebleken dat bij veel mensen met diabetes type 2 het cholesterolgehalte is verhoogd. Daarom informeren wij u over de relatie van diabetes en het cholesterolgehalte.

Wat is cholesterol?

Cholesterol is een belangrijke stof die nodig is voor het goed functioneren van het lichaam. Het is een vetachtige stof in het bloed en de lichaamscellen en wordt aangemaakt in de lever. Veel mensen denken vaak dat cholesterol per definitie slecht is, maar dit is niet juist! Cholesterol is belangrijk voor de opbouw van cellen en weefsels in het lichaam, de productie van hormonen en het speelt een belangrijke rol in de spijsvertering. Het cholesterol in het lichaam wordt voor 90% door het lichaam zelf gemaakt en slechts 10% wordt opgenomen via de voeding.

Soorten cholesterol

HDL
HDL (Hoge Dichtheid Lipoproteïne) is het zogenaamde ‘goede’ cholesterol. Het zorgt voor de afvoer van het ‘slechte’ cholesterol uit het bloed naar de lever. Daar wordt het afgebroken. Via de gal komt het cholesterol in de darmen en wordt het opnieuw gebruikt of het verlaat het lichaam met de ontlasting. HDL kan tevens aangeslibd cholesterol van de vaatwanden verwijderen en beschermt daardoor tegen hart- en vaatziekten.

LDL
LDL (Lage Dichtheid Lipoproteïne) is het zogenaamde ‘slechte’ cholesterol. Het is een bouwsteen voor hormonen en de opbouw van celwand. Als een cel cholesterol nodig heeft, wordt deze uit de bloedbaan gehaald. Indien er meer LDL cholesterol in de bloedbaan rondcirkelt dan er gebruikt wordt, kunnen ze blijven plakken aan de binnenwanden van de bloedvaten. Hierdoor kunnen de bloedvaten dichtslibben en kan het bloed er steeds moeilijker doorheen stromen. Dit wordt aderverkalking (atherosclerose) genoemd.

Symptomen

Een hoog cholesterolgehalte geeft absoluut geen klachten. Wel geeft het een verhoogd risico op aderverkalking (atherosclerose). Door aderverkalking neemt de kans op bijvoorbeeld een hartinfarct of beroerte toe. Uit onderzoek blijkt dat mensen met diabetes type 2 een grotere kans hebben om te overlijden aan de gevolgen van aderverkalking. 

Oorzaken van een te hoog cholesterolgehalte in het bloed

Overgewicht
Bij overgewicht veranderen er processen in het lichaam waardoor het cholesterolgehalte stijgt. Vooral bij veel buikvet (appelvorm) wordt het LDL cholesterol hoger, terwijl het HDL cholesterol juist lager wordt.

Voeding 
Door het eten van voedsel met veel verzadigde vetten maakt de lever meer cholesterol aan. Verder kan het eten van cholesterolhoudende producten, zoals orgaanvlees en schaaldieren voor een verhoging zorgen.

Erfelijkheid (familiaire hypercholesterolomie) 
Bij erfelijk hoog cholesterol gaat het om een afwijking in het erfelijk materiaal, men mist een eiwit (LDL receptor) in de lever. Hierdoor wordt het LDL-cholesterol onvoldoende uit het bloed verwijderd. Vroegtijdige vaststelling van erfelijkheid en een goede behandeling verlagen het risico om op jonge leeftijd hart- en vaatziekten te krijgen.

Diabetes

Bij veel mensen met diabetes type 2 is de vethuishouding verstoord. Door een te laag HDL cholesterol gehalte gaat het LDL cholesterol moeilijk uit het lichaam. Hierdoor is het LDL gehalte verhoogd. Triglyceriden zijn een vorm van vetopslag in het bloed, het is de meest voorkomende vorm van vet in het lichaam en wordt door het lichaam gebruikt als energiebron. Ook de hoeveelheid triglyceriden is bij veel mensen met diabetes type 2 verhoogd. Triglyceriden zijn geen onderdeel van het cholesterol, maar zijn er wel nauw mee verbonden. Een te grote hoeveelheid triglyceriden in het bloed is ongezond, omdat het zich vastzet aan de wand van de bloedvaten. Door een goede samenwerking tussen de lever en het hormoon insuline zorgt de lever voor een balans in de productie en verwijdering van cholesterol. Bij diabetes type 2 is deze balans niet meer in evenwicht, omdat de insulinehuishouding is verstoord.

Het stellen van de diagnose

Om de totale hoeveelheid cholesterol (LDL cholesterol en HDL cholesterol) in uw bloed te meten, wordt een bloed-monster afgenomen. Hiervoor dient u nuchter te zijn.

Zorg voor een gezonde levensstijl

Een gezonde levensstijl kan meehelpen om uw cholesterolgehalte op het juiste niveau te houden of het te verlagen. Hieronder volgen enkele adviezen voor een gezonde(re) levensstijl.

Gezonde voeding
Vetten horen in elke voeding. Het lichaam heeft vetten nodig voor de opbouw van de lichaamscellen en er zitten vitamines (A, D en E) in. Het is belangrijk om voor de goede onverzadigde vetten te kiezen. Sommige onverzadigde vetten zijn van essentieel belang, omdat het lichaam ze zelf niet kan maken uit andere vetten. Daardoor moet men ze dus uit voeding halen. Onverzadigde vetten komen met name voor in plantaardige oliën (zonnebloemolie, olijfolie), producten gemaakt van plantaardige olie (kuipjes margarine en halvarine, mayonaise), vette vis (zalm, haring, makreel) en noten. Om een juiste keuze te maken voor producten met vet kan het volgende onthouden worden: hoe vloeibaarder het vet bij kamertemperatuur, hoe meer onverzadigde vetzuren het bevat. Een fles margarine bevat dus meer onverzadigde vetzuren dan een pakje margarine. 

Er zijn voedingsmiddelen verkrijgbaar waarin ­­plantensterolen zitten, zoals Benecol en Becel Pro Activ. Deze sterolen remmen de opname van cholesterol uit de darmen. Deze producten kunnen meewerken aan een verlaging van het LDL cholesterolgehalte en zijn zodoende een waardevolle aanvulling op de gezonde voeding.

Roken
Er is een indirect verband tussen roken en een verhoogd cholesterolgehalte. Roken heeft invloed op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten, dus de combinatie van een verhoogd cholesterol en roken levert extra risico op.

Medicijnen
Medicijnen worden voorgeschreven als het cholesterolgehalte niet voldoende daalt door gezonde voeding en aanpassing van de leefstijl. De medicijnen remmen de productie van cholesterol in de lever, waardoor de lever meer cholesterol uit het bloed moet halen. Bij mensen met extra risicofactoren, zoals diabetes of hart- en vaatziekten zullen sneller medicijnen worden voorgeschreven. Ook bij een familiair verhoogd cholesterolgehalte zijn meestal medicijnen nodig om het cholesterolgehalte te verlagen. Cholesterolverlagende medicijnen kunnen als bijwerking spierpijn veroorzaken. Dit is niet prettig, maar stop niet met de medicijnen zonder eerst met uw behandelaar te overleggen. 

Matig alcoholgebruik
Nuttig niet meer dan twee glazen alcohol per dag. Matig alcoholgebruik verhoogt de productie van het goede HDL cholesterol. Het positieve effect verdwijnt wanneer er teveel alcohol wordt gedronken.

Voldoende lichaamsbeweging
Regelmatig bewegen is goed voor de gezondheid. De kans op bijvoorbeeld overgewicht is kleiner. Beweging zorgt voor een betere ­cholesterolspiegel, het ‘goede’ HDL cholesterolgehalte in het bloed zal stijgen en het ‘slechte’ LDL cholesterol zal dalen. Probeer daarom iedere dag minimaal een half uur in beweging te zijn.